Garanti BBVA tarafından kurulan Salt’ın Karanlık Dünya sergisi, Metin Erksan’ın yönettiği ve Bedri Rahmi Eyüboğlu’nun senaryosunu yazdığı aynı adlı filmin hikâyesini 1950’ler Türkiye’sinin kültürel iklimi içerisinde inceliyor.
Sanatçı Mike Bode ile senarist Caner Yalçın’ın uzun soluklu araştırmasını temel alan sergi, dönemin ideolojileri, üretim koşulları, sansür mekanizmaları ve ticari kaygılarıyla eklektik bir ürün hâline gelen filmin etrafında gelişen anlatıları keşfe çıkıyor. Serginin araştırma sürecinde Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi (MSGSÜ) Prof. Sami Şekeroğlu Sinema-TV Uygulama ve Araştırma Merkezi Arşivi’nde bulunan 35mm nitrat film ise bugüne dek gün yüzüne çıkmamış görüntüleri içeriyor. Film ile MSGSÜ’nün arşivinde ortaya çıkan yeni görüntüler, sergi süresince belirli aralıklarla Salt Beyoğlu’ndaki Açık Sinema’da gösteriliyor. Bir sonraki gösterim 16 Ekim Perşembe saat 19.00’da gerçekleştirilecek.
Sergiye paralel olarak hazırlanan “Her şeyde bir şey buldu” gösterim programı ise filmin melodrama, toplumsal gerçekçilik, propaganda, belgesel, etnografik film gibi farklı sinema türleriyle etkileşimi ve kesişimlerinden yola çıkıyor. 1940’lardan 1950’lere farklı coğrafyalardan beş filmi bir araya getiren seçki, türler arası geçişlilik ile dönemin düşünce ortamı arasındaki ilişkilerin izini sürüyor.
Salt Beyoğlu’ndaki Açık Sinema’da düzenlenen program, 18 Ekim Cumartesi saat 17.00’de Bab el-Hadid [Kahire İstasyonu] filmiyle devam ediyor. Youssef Chahine’in yönettiği 1958 yapımı film, devrim sonrası Mısır’ın yeni siyasi düzenini irdelerken, kara film ile neorealizmi harmanlayan kışkırtıcı bir anlatı ortaya koyuyor. 21 Ekim Salı saat 19.00’da gösterilecek Do Bigha Zamin [İki Dönüm Arazi], Bengalli bir çiftçi ile oğlunun bölgedeki toprak ağasına borçlarını ödeyemedikleri için yaşadıklarını takip ediyor. Bimal Roy’un 1954’te Cannes Film Festivali’nde Uluslararası Ödül’ü kazanan filmi, sömürge sonrası Hindistan’daki sosyal ve ekonomik çatlakları mercek altına alıyor. Programın son filmi ise 1944 yapımı Ichiban utsukushiku [En Güzel]. 23 Ekim Perşembe saat 19.00’da gösterilecek Akira Kurosawa imzalı film, II. Dünya Savaşı sırasında uçaklar için optik lens üretimi yapan bir fabrikada gönüllü çalışan kadınları odağına alıyor. Dönemin siyasi ve toplumsal dinamiklerine ışık tutan film, savaş sonrası gelişecek toplumsal gerçekçi estetiğin habercisi olma niteliğini de taşıyor.
Salt’tan Gülce Özkara tarafından programlanan Karanlık Dünya, 14 Aralık’a dek Salt Galata Mastercard Sergi Mekânı’nda görülebilir. Sergi ve paralelindeki programlar hakkında ayrıntılı bilgi için: saltonline.org.
“Her şeyde bir şey buldu” gösterim programı, Institut Français ve Türkiye’deki Meksika Büyükelçiliği’nin desteğiyle; Karanlık Dünya sergisi Türk Tuborg A.Ş., Eureko Sigorta, Jotun ve Hollanda Krallığı’nın katkılarıyla gerçekleştirilmektedir.
